Thema : Algemeen

Zie ook op internet

Een gezonde werknemer in een gezond bedrijf

Gezonde werkplaatsen voor gezonde werknemers, in een gezonde maatschappij. Heel kort samengevat is dat het waar de Workplace Health Promotion (WHP) naar streeft. Gezondheidsbevordering hoort thuis in elke onderneming, en het management speelt hier een sleutelrol. De bedrijfsleiding moet in de eerste plaats achter het concept staan en dat in het bedrijf brengen. Met welke argumenten kan het management over de streep getrokken worden?

Onderzoek
Het ‘European Network for Workplace Health Promotion’ groepeert instituten die actief zijn op het vlak van volksgezondheid, gezondheidspromotie en sociale verzekering. Ook Prevent maakt deel uit van het netwerk. Het doel is de gezondheid op de werkplaats te verbeteren in Europese bedrijven en instellingen. Marc De Greef en Karla Van den Broek van Prevent hebben voor het netwerk nagegaan wat de effecten van WHP zijn, en hoe deze als argumenten te gebruiken zijn om WHP bij de bedrijfsleiding aan de man te brengen.
De argumenten dienen als input in het communicatieproces dat als doel heeft het bedrijf te overtuigen van de nood aan WHP. Het beste is de modellen en schema’s te gebruiken die gangbaar zijn in bedrijven (bv. managementmodellen als kosten-batenanalyse, balanced scorecard) en te focussen op de voordelen die in financiële termen zijn uit te drukken.

Doelgroep
Het lijkt er op het eerste zicht op dat het de beleidsmakers zijn die moeten overtuigd worden van WHP. Zij zijn het immers die beslissen. Maar het beslissingsproces verloopt heel complex en wordt beïnvloed door allerhande medespelers in en rond het bedrijf. Ook deze partijen vormen het doelwit van de campagne over het belang van WHP.

Op het terrein
Bedrijven die voor WHP-programma’s gekozen hebben, doen dat omwille van wettelijke verplichtingen, om gezondheidsproblemen op te lossen, om de motivatie van het personeel op te krikken of omdat ze er gewoon algemeen voordeel menen uit te halen. In elk geval zien veel bedrijven WHP louter als een gezondheidskwestie. Van een holistische benadering is weinig sprake. Slechts enkele bedrijven behandelen het als een strategische kwestie, als kern van de bedrijfsbeleid, terwijl deze aanpak in feite de enige manier is om het uiteindelijke doel te bereiken: gezonde mensen in gezonde organisaties.
Hinderpalen om gezondheidspromotie op te zetten zijn de beperkte omvang van het bedrijf, te drukke bezigheden, of omdat de bedrijfsleiding de mening is toegedaan dat dergelijke acties onnodig zijn.

Een conceptueel kader
Om de effecten van WHP te beschrijven hebben Marc De Greef en Karla Van den Broek een conceptueel schema ontwikkeld. Hierboven is reeds gesteld dat het van primordiaal belang is dat de doelstellingen gerelateerd zijn aan de bedrijfsdoelstellingen. Het conceptueel schema integreert WHP dan ook in de bedrijfsstrategie.





De effecten zijn voelbaar zowel op het individuele als het organisatorische niveau. WHP kan een groter gezondheidsbewustzijn teweegbrengen bij de werknemer, zodat die kiest voor een gezondere levensstijl met minder ziektes tot gevolg. Voor het bedrijf levert dat ook voordelen op, in de vorm van minder kosten door ziekteverzuim of een hogere productiviteit. Omgekeerd kan WHP betere arbeidsomstandigheden in het leven roepen, bijvoorbeeld door de werkpost aan te passen aan de behoeften van de werknemer. Resultaat voor het bedrijf is minder ziekteverzuim, een beter imago, minder verloop,... De werknemer zelf kan meer motivatie en jobvoldoening ervaren.

De argumenten
Op organisatorisch niveau zijn de volgende argumenten te onderscheiden: beter(e) werksituatie, gezondheidsresultaten, imago, personeelsbeleid en hogere productiviteit.

Betere werksituatie
WHP kan zich op verschillende manieren vertalen op de werkplek: een geschiktere arbeidsorganisatie, aangepaste werkhoudingen, aandacht voor psychosociale kwesties,... Zo werkte de ‘gezondheidscirkelaanpak’ van de Duitse federale vereniging van ziekteverzekeraars voor bedrijven in op verschillende domeinen: sociale ondersteuning, werkinstrumenten, controle over het werk, fysieke en psychosociale arbeidsomstandigheden. Afhankelijk van het aspect gaven tussen de 57 en 72% van de werknemers aan dat ze verbeteringen hadden vastgesteld.

Gezondheidsgerelateerde resultaten
Zeer vaak gebeurt de evaluatie van WHP-programma’s aan de hand van de invloed op ziekteverzuim en kosten voor de gezondheidszorg. Cijfers van ziekteverzuim dalen met 12 tot 36% bij werknemers die een WHP-programma volgen.
Lager ziekteverzuim leidt niet zelden tot kostenbesparing. Volgens een bepaalde studie levert elke dollar die geïnvesteerd wordt in WHP, er 10,1 op door besparing op kosten gelinkt aan ziekteverzuim. Een ander onderzoek kwam tot de conclusie dat er maar liefst 25% bespaard kan worden op het vlak van ziekteverzuim.

Beter imago
Image-building is een belangrijk aspect voor bedrijven en organisaties. Het is van groot belang in hun relatie met klanten, buren, vakbonden,... WHP-programma’s opzetten leidt tot een verbetering van het imago van een bedrijf, wat zich in sommige gevallen ook vertaalt in een hogere klantentevredenheid. In getuigenissen van bedrijven komt het verbeterde bedrijfsimago vaak bovendrijven als gevolg van WHP.

Beter personeelsbeleid
Het blijkt dat bedrijven de aanwezigheid van WHP als argument gebruiken om geschikt personeel aan te trekken en te behouden. Wie hiermee kan uitpakken, wekt de interesse van kandidaat-werknemers. WHP brengt een betere werkorganisatie tot stand en verhoogt zo de kwaliteit van het personeelsbeleid. De organisatorische structuren gaan erop vooruit en het personeelsverloop daalt. In een Noors bedrijf viel dit terug van 30,1% naar 7,6%.

Hogere productiviteit
Productiviteit is een maatstaf voor de efficiëntie waarmee de productieve middelen worden ingezet. Er zijn verschillende manieren om productiviteit te meten: de tijd die het vraagt om een product te maken, de inkomsten die een werknemer binnenbrengt,...
Ook al is het niet evident om een duidelijke link aan te tonen tussen WHP en productiviteit, er zijn toch sterke aanwijzingen dat WHP een positieve invloed hierop heeft. Een Finse studie die dit gegeven in vier bedrijven onderzocht, kwam tot de conclusie dat de kwaliteit van de arbeidsomgeving een sterke invloed heeft op de productiviteit en rendabiliteit van het bedrijf.
Over de financiële voordelen van WHP is meer bewijs beschikbaar. Verschillende studies komen op hetzelfde resultaat uit: investeren in WHP levert de bedrijven geld op.

Naast organisatorische argumenten zijn er ook overtuigende elementen te vinden voor het invoeren van WHP op het niveau van het individu. Dat zijn meer gezondheidsbewustzijn en motivatie, gezondere werknemers en meer jobtevredenheid.

Meer gezondheidsbewustzijn en motivatie
Er is bewijs bij overvloed dat WHP een verandering teweegbrengt in de levensstijl van de werknemers die in het programma stappen. Dat kan een gezonder eetpatroon inhouden, of meer beweging, meer aandacht voor een gezonde levensstijl, stoppen met roken,... Een aantal bedrijven ging ook de jobtevredenheid na en vond een positieve link met WHP.
Doorgaans is in een maatschappij 15% reeds bezig met een gezonde levensstijl, 15% houdt zich er absoluut niet mee bezig en de resterende 70% zijn zich in minder of meerdere mate bewust van het belang van gezond leven. Aangezien WHP-programma’s normaliter gebaseerd zijn op vrijwillige medewerking, bestaat de kans dat de deelnemers reeds zeer gezondheidsbewust leven. Daarom is een grote deelname een basisvoorwaarde.

Gezondere werknemers
Wie een WHP-programma volgt, kan rekenen op een betere gezondheid. Daarvoor zijn een aantal harde bewijzen:
- het lichaamsvet daalde met 10-15%, spierkracht en uithouding steeg met 20%;
- cholesterol daalde met 5-9%;
- het slaagpercentage van initiatieven voor stoppen met roken bedraagt 20 tot 60%;
- 60 tot 85% van de personen met hoge bloeddruk halen normale waarden wanneer ze het WHP-programma volgen.

Speciale aandacht verdient ook het effect op musculoskeletale aandoeningen en psychosomatische klachten. Er is hier een belangrijke daling vast te stellen wanneer er meer werk gemaakt wordt van sociale ondersteuning en wanneer de werknemer meer controle krijgt over zijn job.

Meer jobtevredenheid
Een groot aantal werknemers die met WHP in aanraking komen, verklaren meer tevredenheid te vinden in hun job: 60 tot 80%. Ook andere aspecten worden er op een positieve manier door beïnvloed: motivatie, betrokkenheid bij het bedrijf, ziekteverzuim en personeelsverloop.

Workplace Health Promotion
De definitie van Workplace Health Promotion is de definitie die het netwerk ontwikkeld heeft en die is opgenomen in de Verklaring van Luxemburg (1997): “Workplace Health Promotion is de gebundelde inspanning van werkgevers, werknemers en de maatschappij om gezondheid en welzijn op het werk te verbeteren. Dit kan bereikt worden door:
- verbetering van de arbeidsorganisatie en werkomgeving;
- stimuleren van actieve participatie;
- stimuleren van persoonlijke ontwikkeling”.

Het project
Het rapport is het resultaat van een project in het 4de initiatief van het Europees Netwerk voor Workplace Health Promotion (2003-2004) en vormt een wezenlijk onderdeel van de strategie van het ENWHP. Die strategie bestaat uit
- het uitbouwen van de infrastructuur: nationale netwerken;
- het beschikbaar stellen van methodes: toolbox;
- argumenten aanreiken: economische, sociale en gezondheidsimpact (met o.m. het rapport dat hier besproken wordt).
De coördinatie van dit project ‘Making the case for Workplace Health Promotion’ was in handen van Prevent, met ondersteuning van een projectteam samengesteld met leden van het netwerk. In een eerste fase onderzocht het projectteam de verschillende argumenten die reeds in de strijd gegooid worden om WHP aan de man te brengen. Daarna gingen ze op zoek naar bewijs om deze argumenten te ondersteunen. Alle nationale netwerkpunten brachten zowel kwantitatief als kwalitatief bewijs aan afkomstig uit verschillende bronnen: onderzoek (literatuur), goede praktijken en getuigenissen. Het rapport verzamelt en beschrijft het verzamelde bewijs.

Meer informatie over de conferentie waar het rapport werd voorgesteld en over het rapport zelf, klik hier